Kurtarma Botu ve Motorlu Araç Destekli Kurtarma

Motorlu araç destekli kurtarma, uzun mesafe, çoklu kazazede ve zorlu deniz koşullarında belirleyici bir üstünlük sağlar. Yüzerek beş dakika süren bir mesafe, botla bir dakikanın altına inebilir. Ancak aynı araç, yanlış kullanıldığında kurtarmaya değil yaralanmaya neden olur.

Bu yazıda bot ve jet ski destekli operasyonların temel kurallarını ele alıyoruz.

Ne zaman motorlu araç kullanılır?

• Kazazede 150-200 metreden uzakta
• Birden fazla kazazede var
• Dalga ve akıntı, yüzerek ulaşmayı imkânsız kılıyor
• Kazazedenin hızla sudan çıkarılması gerekiyor (hipotermi riski)
• Arama operasyonu yürütülüyor
• Karadan erişilemeyen bir bölgeye ulaşılacak

Ekip ve roller

Motorlu operasyon en az iki kişi gerektirir:

Sürücü: Aracı kullanır, yaklaşma açısını belirler, motor kontrolünden sorumludur. Gözünü kazazededen ayırmaz.

Kurtarıcı: Kazazedeyi alır, gerekirse suya girer, ilk değerlendirmeyi yapar.

Kıyıda ise bir koordinatör kalır: 112 iletişimi, ekip yönlendirmesi ve kazazedenin karşılanma hazırlığı buradan yürütülür.

Yaklaşma tekniği

1. Rüzgâr ve akıntıyı hesaplayın. Araç her zaman kazazedenin rüzgâraltı tarafına değil, sürüklenmeyi hesaba katan bir konuma yaklaşmalıdır.
2. Kazazedeyi asla ön tarafa almayın. Görüş kaybı ve çarpma riski oluşur.
3. Son 10 metrede hızı sıfıra indirin.
4. Motoru boşa alın veya durdurun. Bu, tartışmasız bir kuraldır.
5. Kazazedeye tekne kıçından yaklaşın. Alma işlemi buradan yapılır.

Kazazedeyi alma

Bilinçsiz kazazedelerde en yaygın hata, kurtarıcının tek başına çekmeye çalışmasıdır. Bu hem tekne dengesini bozar hem de kurtarıcıyı sakatlar.

Jet ski ile kurtarma

Jet ski, özellikle dalgalı sularda hızlı ulaşım sağlar ve arkasına takılan bir kurtarma sedyesi (sled) ile kullanılır.

Kurallar:

• Kazazede sled üzerine alınır, jet ski'ye tırmandırılmaz.
• Motor, kazazedeye yaklaşırken durdurulur.
• Sürücü ve kurtarıcı ayrı kişilerdir.
• Kırılma bölgesinde jet ski kullanımı özel eğitim gerektirir.

Güvenlik kuralları

• Can yeleği ekip üyeleri için zorunludur.
• Kill switch (acil durdurma kordonu) her zaman sürücüye bağlı olmalıdır.
• Yakıt seviyesi vardiya başında kontrol edilir.
• Telsiz ve yedek iletişim aracı bulundurulur.
• Kalabalık yüzme alanına motorlu araçla girilmez; alan önce boşaltılır.
• Gece operasyonlarında seyir fenerleri ve el projektörü zorunludur.

Motorlu araçla yapılan kurtarmalarda en ciddi yaralanmalar pervaneden kaynaklanır. "Motoru durdur" kuralı, hiçbir aciliyet gerekçesiyle esnetilemez.

Kırılma bölgesinden geçiş

Motorlu araçla yapılan kurtarmaların en zor bölümü, kıyıya yakın kırılma bölgesinden geçiştir. Dalgaların kırıldığı bu dar şerit, hem çıkışta hem dönüşte teknenin devrilmesi için en yüksek riski taşır.

Temel kurallar:

• Bölgeye daima dalgaya dik açıyla girilir; yan açı devrilme demektir.
• Set hâlinde gelen dalgalarda setin bitmesi beklenir.
• Dönüşte dalga arkadan alınır ancak dalganın üzerine binilmez; hız kontrollü tutulur.
• Kazazede tekneye alınmışsa mutlaka sabitlenir.
• Ekip üyeleri tutunma noktalarını önceden belirler.

Bu geçiş, tarifle öğrenilemez; kontrollü koşullarda ve deneyimli bir eğitmenle tekrar tekrar çalışılması gerekir.

Karadan destek: unutulan halka

Motorlu operasyonlarda dikkat genellikle suya odaklanır; oysa karadaki hazırlık operasyonun süresini belirler. Tekne kıyıya döndüğünde kazazedeyi karşılayacak ekip hazır değilse, kazanılan dakikalar burada kaybedilir.

Kıyı ekibinin hazırlaması gerekenler: sedye veya sırt tahtası, battaniye, ilk yardım çantası ve AED, ambulansın gireceği açık yol, kalabalıktan arındırılmış bir müdahale alanı ve 112 ile kurulmuş iletişim.

Bakım ve hazırlık

Bir kurtarma aracı, kullanılmadığı sürece de bakım ister:

• Vardiya başında yakıt, motor, akü ve iletişim kontrolü
• Haftalık kısa test sürüşü
• Sezon başı ve sonu tam bakım
• Tuz suyu sonrası tatlı su ile durulama
• Sedye, halat ve bağlantı noktalarının yük testi

Eğitim ve yetki

Motorlu araç kullanımı hem deniz aracı kullanma yetkisi hem de kurtarma eğitimi gerektirir. Bu iki yetkinlik ayrı ayrı kazanılır ve birleştirilmeden operasyona çıkılmaz.

Bu nedenle motorlu araç destekli kurtarma, kademeli eğitimin en üst basamağında — altın cankurtaran kursu düzeyinde — yer alır ve mutlaka uygulamalı olarak öğretilir.

Program içerikleri ve ön koşullar hakkında bilgi almak için MC Su Akademi sayfasını inceleyebilirsiniz.